بخش اوّل إنّ اللّه سبحانه و تعالى جعل الذّكر جلاء للقلوب ، تسمع به بعد الوقرة ، و تبصرة به بعد العشوة ، و تنقاد به بعد المعاندة ، و ما برح اللّه - عزّت آلاؤه - في البرهة بعد البرهة ، و في أزمان الفترات عباد ناجاهم في فكرهم ، و كلّمهم في ذات عقولهم ، فاستصبحوا بنور يقظة في الأبصار و الاسماع و الأفئدة ، يذكّرون بأيّام اللّه ، و يخوّفون مقامه ، بمنزلة الأدلّة في الفلوات . من أخذ القصد حمدوا إليه الطّريقه ، و بشّروه بالنّجاة ، و من أخذ يمينا و شمالا ذمّوا إليه الطّريق ، و حذّروه من الهلكة ، و كانوا كذلك مصابيح تلك الظّلمات ، و أدلّة تلك الشّبهات . ترجمه خداوندى منزّه و برتر ، ياد خود را مايهء جلاى قلبها قرار داده كه بر اثر آن گوش ، پس از سنگينى ( بر اثر غفلت ) شنوا شود و چشم پس از كم سويى بينا گردد و از لجاجت و عناد به انقياد و اطاعت بازگردد و رام شود . خداوندى كه نعمتهايش بزرگ و عظيم است همواره در هر عصر و زمان و در فاصلهء ميان بعثت پيامبران بندگانى داشت كه حقايق را به فكر آنها الهام مىكرد و با عقل و انديشهء آنها سخن مىگفت تا آنها در پرتو آن با نور بيدارى ، چشمها و گوشها و قلبها را روشن سازند و مردم را به ياد ايّام اللّه و روزهاى خاص الهى بيندازند و از مقام عظمت او بيم دهند . اين افراد همچون راهنماى بيابانها هستند كه قافله‌ها را از گم كردن راه نجات مىدهند هر كس راه حق را در پيش مىگرفت طريقش را مىستودند و او را به نجات ، بشارت مىدادند و آن كس كه به چپ و راست